Alex Dang

large_alex1.jpg

medium_alex1.jpg

small_alex1.jpg

thumbnail_alex1.jpg

alex1.jpg

Ilya Strebulaev

large_ilya1.jpg

medium_ilya1.jpg

small_ilya1.jpg

thumbnail_ilya1.jpg

ilya1.jpg

Phil Knight

large_H47DBZINYBHQBFIE5GA7UIVXBE.jpg

medium_H47DBZINYBHQBFIE5GA7UIVXBE.jpg

small_H47DBZINYBHQBFIE5GA7UIVXBE.jpg

thumbnail_H47DBZINYBHQBFIE5GA7UIVXBE.jpg

H47DBZINYBHQBFIE5GA7UIVXBE.jpg

Stenford universiteti professori Ilya Strebulaev hamda McKinsy, Amazon kabi kompaniyalarning innovatsiyalar bo’yicha yuqori darajali mutaxassisi Alex Dang hammuallifligidagi 20 yillik ilmiy tadqiqotlarga asoslangan “Venchur zehniyati” asari o’zbek tilida nashr etilish arafasida. 

Jahon iqtisodiyotini boshqarayotgan, dunyoga yangidan yangi innovatsiyalar taqdim etib, hatto, Marsni o’zlashtirishga bel bog’lagan tadbirkorlarni kim moliyalashtirgan? Zoom, Moderna, Open AI, Waymoo, Netflix, Facebook, Airbnb, SpacesX, Tesla kabi korporatsiyalar ortida turgan yashirin kuchlar kimlar? 

Dunyoni o’zgartirib yuboruvchi innovatsiyalar shunchaki Marsga uchishdan iboratmi? Oddiy yopishqoq stikerli qog’ozchalar insonlar hayotini qanchalik o’zgartirdi? Har bir inson o’z hayotida qanday qilib innovatsiyaga erishishi mumkin? AQShni global qudratga aylantirgan fikrlash modelini o’rganishimiz mumkinmi? 

Agar sizni ham shunday savollarga javob topish niyatingiz bo’lsa, fikrlash tarzingizni to’g’ri yo’lga solib hayotingizni tartibga keltirmoqchi bo’lsangiz bu kitob aynan siz uchun! 

large_photo_2025-09-15_10-28-44.jpg

medium_photo_2025-09-15_10-28-44.jpg

small_photo_2025-09-15_10-28-44.jpg

thumbnail_photo_2025-09-15_10-28-44.jpg

venchurmokap.jpg

Nega VClar muvaffaqiyatsizlik bilan yonma-yon yurishadi?

Ko‘pchilik odamlar uchun eng katta xavf bu yomon qaror qabul qilib, pulni yo‘qotish. Shu sababli ular muvaffaqiyatsizlikdan qochishga intilishadi. Ammo Silikon vodiysidagi venchur kapitalchilar (VC) bunday o‘ylamaydi. Ularning eng katta qo‘rquvi bu imkoniyatni qo‘ldan boy berish. Mashhur investor Bill Gurli aytganidek:

“Agar ishlamaydigan loyihaga sarmoya qilsangiz, eng ko‘pi bilan 1X pulingizni yo‘qotasiz. Ammo Google’ni qo‘ldan boy bersangiz — 10,000X yo‘qotasiz.”

VC dunyosida “qilmaslik xatosi” (errors of omission) “qilish xatosidan” (errors of commission) ancha og‘ir oqibatlarga ega. Yomon startapni qo‘llab, pul yo‘qotish yomon, lekin eng katta imkoniyatni o‘tkazib yuborish butun fond yoki hatto karerangizni o‘zgartirib yuboradigan xatolik. Shuning uchun Mike Maples aytadi: “Xavfni muvaffaqiyatsizlik ehtimoli deb emas, balki ulkan muvaffaqiyat ehtimoli deb o‘ylash kerak.”

VClar shunday fikrlashni o‘zlashtirgan: ular ko‘plab urinishlarning muvaffaqiyatsiz bo‘lishiga tayyor, lekin bitta ulkan g‘alaba barcha yo‘qotishlarni qoplaydi. Bessemer Venture Partners hatto o‘zining “antiportfolio” sahifasini yuritadi, ya’ni ular sarmoya kiritmagan, lekin keyinchalik yirik kompaniyaga aylangan loyihalar ro‘yxatini (Apple, Google, Airbnb, Zoom, PayPal). Ular xatolarini ochiq tan olishni va ulardan saboq chiqarishni afzal ko‘rishadi.

Home run strategiyasi. 20 ta startapdan odatda: 12 – 15 tasi to‘liq muvaffaqiyatsiz bo‘ladi, investorlar hamma pullarini yo‘qotadi. 3 – 4 tasi o‘zini oqlaydi, dastlabki sarmoyani qaytaradi, biroz foyda ham keltiradi. Faqat 1 tasi ulkan daromad beradi (10X yoki 100X). Shu bitta kompaniya barcha zararlarni yopib, fondni yutqazmaydigan qiladi. Shu sababli VClar individual muvaffaqiyatsizliklarga e’tibor bermaydi. Ular butun portfel natijasi haqida o‘ylashadi.

Diversifikatsiya, lekin boshqacha. Oddiy investorlar xavfni kamaytirish uchun bozor bo‘ylab keng tarqalgan diversifikatsiya qilishadi. Masalan, ular Apple, Microsoft, Coca-Cola va Tesla aksiyalarini olib, bitta kompaniya yiqilsa ham boshqalari tortib chiqishini xohlashadi. VC esa bunday qilmaydi: ular o‘nlab startaplarga kichik-kichik ‘bet’ tashlaydi. Ular biladi: o‘nlab urinishlarning aksariyati yiqiladi, lekin bitta ulkan g‘alaba butun portfel natijasini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin. Masalan, agar fond 20 ta startapdan 19 tasida pulini yo‘qotsa ham, faqat bitta kompaniya, aytaylik, Uber yoki Airbnb, 100X daromad bersa, bu barcha zararlarni yopadi va fondni yirik muvaffaqiyatga aylantiradi. Shuning uchun VClar doimo ‘10X yoki 100X natija’ beradigan yutug‘ini qidiradi.

3M va Post-it saboqlari. Bu zehniyat faqatgina Kremniy vodiysiga hos emas. 3M kompaniyasining mashhur Post-it stikerlari ham avval xato natijasida yaratilgan: kuchli yelim izlashayotganda tasodifan kuchsiz, qayta ajraladigan yelim ishlab chiqilgan. Yillar o‘tib, bu “foydasiz” mahsulot muammoga yechim topib, milliard dollarlik biznesga aylandi. 3M rahbariyati xodimlariga xatolardan qo‘rqmaslikka imkon berdi, “har qanday g‘oyani amaliyotda qo'llab ko‘rish kerak” degan siyosat olib bordi. Ammo keyinchalik kompaniya Six Sigma kabi qat’iy samaradorlik tizimlarini qo‘llay boshlagach, o'zining innovatsion yondashuvini yo‘qotdi. Sababi bunday tizimlar xatoni kamaytirishga qaratilgan, ijodiy xavf-xatarni esa “defekt” sifatida ko‘radi.

Korporatsiyalar va VC mentaliteti. Ko‘plab yirik kompaniyalarda rahbarlar xavfsiz yo‘lni tanlashadi: ular muvaffaqiyatsiz loyihadan qo‘rqishadi, chunki bunga javobgar bo‘lishadi. Ammo amalga oshmagan, lekin ulkan natija berishi mumkin bo‘lgan loyihani e’tiborsiz qoldirishadi. Shuning uchun korporatsiyalar ko‘pincha katta imkoniyatlarni boy beradi.

VClar esa aksincha, xatolarini ochiq tan olishadi, tajriba qilishadi, tez-tez yiqilishadi, lekin oxir-oqibat katta g‘alabalarga erishishadi.

large_3d8e6136b714df9ede35012a2862fb65.jpg

medium_3d8e6136b714df9ede35012a2862fb65.jpg

small_3d8e6136b714df9ede35012a2862fb65.jpg

thumbnail_3d8e6136b714df9ede35012a2862fb65.jpg

3d8e6136b714df9ede35012a2862fb65.jpg

Professor Ilya Strebulaev shunday deydi: ko‘plab mahsulotlar bundan 10–15 yil oldin umuman mavjud emas edi: Zoom, Alexa, Instagram, Uber, Apple Watch. 1 million foydalanuvchiga erishish uchun ketgan vaqt esa:

Netflix — 3,5 yil
Twitter — 2 yil
Facebook — 10 oy
Spotify — 5 oy
Instagram — 2,5 oy
iPhone — 74 kun
ChatGPT — 5 kun.

Uning fikricha, bunday disruptsiyaning ortida asosiy 3 omillar bor va ular quyidagicha:

Mur qonunini 1965-yilda Intel kompaniyasining asoschilaridan Gordon Moore ilgari surgan. Uning asosiy mazmuni shunday: har ikki yilda mikrosxemadagi tranzistorlar soni taxminan ikki baravar oshadi va shu bilan birga kompyuterlarning hisoblash quvvati ortadi, narxi esa pasayadi. Ya'ni, 1970-yillarda bir nechta tranzistor sig‘adigan chiplar ishlab chiqarilgan bo‘lsa, hozir milliardlab tranzistorlar joylashadi. Shu sababli telefonlar, noutbuklar, superkompyuterlar har yili arzonlashib, yanada kuchliroq bo‘lib boryapti.

Misol uchun, 1980-yillarda faqat yirik kompyuterlarda ishlash mumkin bo‘lgan dasturlarni hozir oddiy smartfon bajarib qo‘ya oladi yoki 2007-yilda chiqqan birinchi iPhone bugungi kundagi arzon smartfonlardan ham sustroq.

Metcalfe qonuni 1980-yillarda amerikalik muhandis va tadbirkor Robert Metcalfe tomonidan shakllantirilgan. Bu qonunga ko‘ra, tarmoqning qiymati foydalanuvchilar soni oshgani sayin kvadrat tarzida ortadi (n²). Ya’ni, 10 kishi ulanadigan tarmoq 100 ta aloqaga ega bo‘ladi. 100 kishi bo‘lsa, 10 000 ta aloqaga chiqadi. Har yangi foydalanuvchi qo‘shilganda, butun tarmoq qiymati ortadi.

Misol uchun, 2004-yilda ishga tushirilganda Facebook’da atigi bir necha ming talaba foydalanuvchi bor edi, qiymati juda cheklangan edi. 2012-yilda esa foydalanuvchilar soni 1 milliardga yetdi.

Power Law (Kuch qonuni)ning asoslari, XVII asrda italiyalik olim Vilfrido Pareto (Vilfredo Pareto, 1896) boylik taqsimotini o‘rganib, mashhur 80/20 qoidasini kashf qilinishiga to'g'ri keladi. Venchur kapital olamida “Power Law” atamasini keng ommalashtirganlardan biri esa - Peter Thiel (PayPal asoschisi). Kuch qonuni shuni anglatadiki, ko‘plab jarayonlarda natijalar teng taqsimlanmaydi, balki ozchilik juda katta ulushni egallaydi.

ga ko’ra, global qidiruv bozorining 79.1% ulushini egallagan. Bing, Yahoo va boshqalar esa qolgan ozgina bozor uchun kurashmoqda.

 Har qanday innovatsion disruptsiyaning ortida uchta omil yotadi: Mur qonuni texnologiyani tezlashtiradi, Metcalfe qonuni tarmoqqa qiymat qo‘shadi, Power Law esa natijani ozchilik foydasiga keskin taqsimlaydi.

small_Alisher Sa'dullayev Stanford.jpg

thumbnail_Alisher Sa'dullayev Stanford.jpg

Alisher Sa'dullayev Stanford.jpg

2007-yilda Sequoia Capital San-Fransiskodagi “Pane e Vino” restoranida 1,2 million dollarlik chek yozadi. Evenflow Inc nomli kichik startapga tikilgan bu sarmoya keyinchalik Dropbox yaralishiga sabab bo‘ldi. U 10 yil ichida 2 milliard dollarlik daromad olib keldi.

O‘sha paytda fayllarni ulashish texnologiyalari bozorida raqobat juda kuchli edi. Mashable shu yo‘nalishda 80 ga yaqin startapni sanab o‘tgan, lekin ko‘pi muvaffaqiyatsizlikka uchragan. Dropbox esa hatto ro‘yxatda ham bo'lmagan. Shunga qaramay, Sequoia investorlari uning kelajagini ko‘ra olgan. Boshqa venchur kapitalchilar ham keyinchalik Instagram kabi startaplarni “ofisdan tashqarida” uchratgan: Instagram milliard dollarlik kompaniyaga aylanishidan oldin “Burbn” nomli oddiy ilova edi. Kevin Systrom (Instagram asoschisi) Stiv Anderson (Baseline Ventures investori) bilan tasodifan barda uchrashib qoladi. Kevin Systrom unga iPhone’dagi dastlabki prototipni ko‘rsatadi va Anderson ko‘p o‘tmay startapga sarmoya kiritadi. Shu kichik sarmoya Instagram’ning yanada rivojlanishiga sabab bo’ladi.

VC’lar o‘zlari qiziqqan startap asoschilarining e’tiborini qozonish uchun uzoq yo‘l bosishga tayyor. Masalan, Sequoia va uning hamkori Jim Goetz “Early Bird” deb ataladigan tizim yaratishadi. Bu tizim ilovalar faolligini kuzatib, tez o‘sayotgan ilovalarni erta aniqlashga yordam berardi. 2010-yilda birdaniga tizim kuchli signalni aniqladi: bir ilova o‘nlab mamlakatlarda yuklab olish soni bo‘yicha reytinglarda topga chiqadi. Bugun WhatsApp yer yuzidagi har to‘rt kishidan biri ishlatadigan ulkan messenjer. Ammo o‘sha paytda uni osongina ko‘zdan qochirish mumkin edi, chunki ilova AQSh reytinglarida quyi o‘rinlarda.

Sequoia WhatsApp’ga investitsiya qilishga qaror qiladi. Lekin qanday qilib? Asoschilar sarmoya qidirmayotgan, ular butunlay o‘z-o‘zini moliyalashtirayotgan edi. Ular investorlarning xatlarini o‘qimasdi. Hatto tashrif buyurish mumkin bo‘lgan ofis manzili berishmasdi. Ularning “ofisi” Google’ga yaqin joyda ekanini haqida gap tarqalganida ham, aniq manzil noma’lum bo‘lib qolgan. WhatsApp ilovasining asoschilarini topish maqsadida Sequoia vakillari shunchaki Mountain View ko‘chalarida, 12 kvadrat mil bo‘lgan shaharchani aylanib yura boshlaydilar. Bir necha oy o‘tgach, Sequoia WhatsApp’ga 8 million dollar sarmoya kiritishga muvaffaq bo‘ladi va taxminan 11 foizlik ulushni oladi. Oradan ko‘p o‘tmay, 2014-yilda Facebook WhatsApp’ni 19 milliard dollarga sotib oladi.

Bu misollar bir narsani ko‘rsatadi: korporativ menejerlar odatda ichki loyihalarga e’tibor beradi, venchur kapitalchilar esa tashqaridan loyihalarni izlaydi. Yana bir farq: kompaniyalarda ko‘pincha pul ham, iste’dod ham bor. Yetishmaydigan narsa bu yangi g‘oyalar. VC’lar esa yiliga minglab startaplarni ko‘radi. VC’lar yangi loyihalarni o‘tkazib yubormaslik maqsadida “to‘rt devor tashqarisiga chiqishadi”.

Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, dastlabki investitsiyalarning yarmiga yaqini tavsiyalar orqali jalb etiladi. Ya’ni do‘st, professor yoki hatto oddiy suhbat orqali. Masalan, Venrock’dan Cami Samuels oddiy suhbatlar orqali bir nechta startaplarga investitsiya kiritgan.

LinkedIn.
Reid Hoffmanda faqat g‘oya bo’lgan vaqtlarda hech kim LinkedIn’ni hozirgidek ulkan tarmoq bo‘lishini o‘ylamagan. Ammo u PayPal’da ishlagan paytida kuchli tanish-bilishlari (networking) bo‘lgan. Shu networking orqali sarmoya oladi: avval Peter Thiel, keyin boshqa “PayPal Mafiyasi” a’zolari unga sarmoya kiritadi. Bugun LinkedIn’da 1.20 milliarddan ortiq foydalanuvchi bor.

Google.
Stenfordning ikki nafar talabasi Larri Peyj va Sergey Brinda qidiruv tizimi prototipi bor, ammo puli yo‘q edi. Ular professorining tanish-bilishlari orqali Andy Bechtolsheim bilan tanishishadi. U qisqa demo versiyasini ko‘rishi bilan, shu paytning o‘zida 100 ming dollarlik chek yozadi. Bu Google’ning ibtidosi edi.

large_4 devor.jpg

medium_4 devor.jpg

small_4 devor.jpg

thumbnail_4 devor.jpg

4 devor.jpg

-Qanday qilib bozorda yetakchi bo’lish mumkin?

Professor Ilya Strebulaevning bu savolga javobi shunday:

Venchur Kapital (Venture Capital) bilan qo‘llab-quvvatlangan kompaniyalar.

Ko‘plab VC (Venture Capital) mablag‘i olgan startaplar dunyo va moliya bozorlarini o‘zgartirib yubordi. Bugun bozor kapitallashuvi bo‘yicha AQShning eng yirik o‘nta kompaniyasidan yettitasining – NVIDIA, Microsoft, Apple, Amazon, Alphabet Inc. (Google), Meta (Facebook) va Tesla – tarixi bir xil ildizga borib taqaladi: ularning barchasi yoshlik davrida VCdan mablag‘ olgan. Birgalikda ular taxminan 18,6 trillion dollar bozor qiymatini tashkil qiladi, bu esa eng yirik 10 talikning umumiy kapitallashuvining 86 foizini qamrab oladi. Shuningdek, Netflix va Palantir kabi boshqa VC-mablag‘li kompaniyalar ham “top-10” ga kirish uchun kurashmoqda.

O‘ntalikka kirgan yagona VC bilan bog‘liq bo‘lmagan kompaniyalar – Broadcom va ikki moliyaviy firmalar: Berkshire Hathaway hamda JPMorganChase.

Bunday katta ulush nafaqat moliyaviy muvaffaqiyatni anglatadi, bu kompaniyalar bizning yashash, ishlash va bog‘lanish tarzimizni tubdan o‘zgartirdi, moliya bozorlariga ta’siridan ham ancha kengroq darajada. Professorning tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, ushbu o‘zgarishlarning sababi AQSh venchur kapital industriyasi hisoblanadi.

Bu ustunlik AQSh VC ekotizimining yetakchiligini ko’rsatadi. 1970-yillarning oxirida ERISA islohotlari pensiya fondlariga VCga investitsiya kiritishga ruxsat bergach, sohada kuchli sur’at boshlandi.

Bugun boshqa hududlar ham o‘z VC bilan qo‘llab-quvvatlangan gigantlarini yaratmoqda – Xitoyning texnologiya kompaniyalaridan tortib, Yevropaning paydo bo‘layotgan “unicorn”lariga qadar – biroq AQSh startaplarni trillion dollarlik kompaniyalarga aylantirish uchun zarur infratuzilma va tajribani yaratishda bir necha o‘n yillik ustunlikka ega.

large_Venture_capital.jpg

medium_Venture_capital.jpg

small_Venture_capital.jpg

thumbnail_Venture_capital.jpg

Venture_capital.jpg

Siz hali o‘z imkoniyatlaringiz chegarasiga yaqin ham bormagansiz. Agar o‘sha kuchni qanday ochishni o‘rgansangiz, ko‘pchilik imkonsiz deb hisoblaydigan ishlarni amalga oshira olasiz.

Afsuski, ko‘pchilikda muvaffaqiyat haqidagi tushuncha butunlay teskari shakllangan. Ular biror natijaga erishish uchun xuddi o‘zlari havas qiladigan tadbirkorlar kabi kuniga 12 soat tinimsiz mehnat qilish kerak, deb o‘ylashadi.

Haqiqat shundaki, sizning o‘z mas’uliyatlaringiz bor. Men buni tushunaman. Ayrimlaringiz shunchaki sehrli yo‘l bilan qo‘shimcha vaqt topa olmaysiz. Sizning ishingiz, farzandlaringiz yoki turmush o‘rtog‘ingiz bo‘lishi mumkin. Bularning barchasi muhim.

Bu shuni anglatadiki, sizda yaxshiroq kelajak uchun ajrata oladigan, ehtimol, kuniga atigi bir soat vaqtingiz bordir.

Va bu ajoyib holat, chunki siz 365 soat ichida hayotingizni tubdan o‘zgartira olasiz.

•	Kelajagingiz uchun bitta aniq tasavvur.

Agar siz birovning orzularini ro‘yobga chiqarish uchun 8 soat sarflay olsangiz, o‘z orzularingiz uchun 1 soat ajrata olasiz.

Sizga ko‘proq vaqt kerak emas. Sizga bor vaqtingizdan maksimal darajada foydalanish imkonini beruvchi teran aniqlik kerak. Va siz harakatlaringiz hayotingizda o‘zgarish yasayotganini his qilishingiz lozim.

Muvaffaqiyatli ijodkorlar va rahbarlarda (qaysiki muvaffaqiyat uchun o‘z hayotini qurbon qilmaganlarda) men sezgan bir qonuniyat shundaki, ular jismonan juda kam ishlashgan, lekin odamlar ularni mehnatkash deb bilishadi.

Aqlan esa ular doim fikrlashgan, reja tuzishgan va strategiyalar ishlab chiqishgan. Ular o‘z xayollarida ishlashgan. G‘oyalari aniq bo‘lgach esa, ular boshqalar raqobatlasha olmaydigan tezlikda harakatga kirishishgan.

Samaradorlik xuddi fitnesga o‘xshaydi; siz ovqatlanmasdan va uxlamasdan kuniga 8 soat shug‘ullanib, o‘sishga erishishni kutmagan bo‘lardingiz. Xuddi shu narsa aqlga ham tegishli.

1.	Yaratish (Qurish) – Mahsulot, xizmat yoki brend kabi biror loyihani hayotga tatbiq etish uchun qilinadigan chuqur va qizg‘in mehnat.

2.	Qo‘llab-quvvatlash – Marketing yoki mijozlarga xizmat ko‘rsatish kabi, siz yaratgan narsani yuritish uchun tizimlashtirilgan, barqaror va ko‘pincha takrorlanuvchi ishlar.

3.	Tiklanish – Deyarli hamma e’tiborsiz qoldiradigan ongosti ishi. Bu dam olish, hordiq chiqarish va diqqatni zo‘riqtiruvchi stressdan xoli bo‘lishdir; aynan shu holat ishingiz kelajagini belgilovchi inqilobiy g‘oyalar tug‘ilishiga imkon beradi.

Demak, sizning maqsadingiz – o‘zingiz istagan ish bilan to‘liq vaqt davomida shug‘ullana oladigan darajaga yetguningizcha, kuniga bir soatdan "yaratish" bo‘lishi kerak. Shundan so‘nggina siz "qo‘llab-quvvatlash" ishiga o‘tish haqida o‘ylashni boshlaysiz.

Chalg‘ituvchi omillarni va sizga dushman bo‘lib tuyuladigan ichki ovozni qanday yengib o‘tasiz?

Har kuni harakat qilish uchun tuganmas motivatsiya manbaini qayerdan topasiz?

Ushbu savollarning javobi hayotingizning katta qismini belgilab beradi.

Siz bilan "chuqur samaradorlik" bo‘yicha 6 ta g‘oyani bo‘lishmoqchiman. Bu shunchaki "o‘tir va ishla" degani emas, chunki bu gap yetarlicha aytib bo‘lingan va ko‘rinib turibdiki, hammaning ham muammolarini hal qilib bermagan.

Sizga mohiyatni tushunish kerak. Biz diqqat psixologiyasini, chalg‘ituvchi omillar qanday ishlashini va nihoyat, o‘sha kunlik bir soatingizni samarali qilish uchun foydalanishingiz mumkin bo‘lgan qoidalar to‘plamini (protokolni) tahlil qilib chiqishimiz zarur.

Bu X (Twitter)ni portlatib yuborayozgan o‘tgan maqolaning 2-qismi — uzr, Ilon.

Bunisi ham xuddi shunday keng qamrovli bo‘ladi. Bu samaradorlik bo‘yicha to‘liq mahorat darsi bo‘lib, siz bitta maqolaning o‘zidan 10 ta kitobga teng bilim olishingiz mumkin.

Mening umidim shuki, bu maqola orqali sizda hayotdan nima istashingiz va unga qanday erishish borasida aniqlik his qilishdan boshqa tanlov qoldirmayman.
Shu sababli, matn uzun bo‘ladi. Sizdan so‘raydiganim faqat shu: butun diqqat-e‘tiboringizni qarating. Agar hozir vaqtingiz bo‘lmasa, uni saqlab qo‘ying va keyinroq qaytib o‘qing.

I – Nega o‘tirib ishlash shunchalik qiyin?

Ichki kechinmalarning eng maqbul holati — bu ongda tartib o‘rnatilgan holatdir. Bu ruhiy energiya — yoki diqqat — real maqsadlarga yo‘naltirilganda hamda ko‘nikmalar harakat qilish imkoniyatlariga mos tushganda yuz beradi. Maqsad sari intilish ongga tartib olib kiradi, chunki inson diqqatini ayni paytdagi vazifaga jamlashi va boshqa barcha narsalarni bir zumga unutishi lozim bo‘ladi.

Sizning aqlingiz — hayot o‘yinini boshqaruvchi superkompyuterdir. Sizning diqqatingiz (g‘oyat tanqis resurs) — bu tezkor xotira (RAM)dir.

RAM, texnik tildan xabari yo‘qlar uchun aytganda, "tezkor xotira"ni anglatadi. U kompyuterning ishlash tezligi va samaradorligini belgilaydi.

Qancha ko‘p dastur va brauzer oynalari ochiq bo‘lsa, kompyuteringiz shunchalik sekin ishlaydi. Aql ham xuddi shunday ishlaydi, lekin bitta muhim, nozik jihati bor... aqlingiz qancha ma'lumotni qayta ishlashida chegara (limit) mavjud.

Insonlar soniyasiga taxminan 50 bit ongli axborotni qayta ishlay oladi. Ongosti esa soniyasiga taxminan 11 million bitni boshqara oladi (bu yurish, his qilish, saqlangan odatlar yoki qoliplardan foydalanish kabi ishlar uchun), ammo bu hozir mavzudan tashqari gap.

Boshqacha aytganda, hammasini hisoblaganda, sizda butun umringiz davomida "sarflash" uchun taxminan 125 milliard bit axborot mavjud. Bor-yo‘g‘i shu. Bu — sizning salohiyatingiz. Siz diqqat qaratgan har bir narsa bu raqamni ozgina miqdorga kamaytirib boradi. Bu sizni dahshatga solishi kerak.

Afsuski, ko‘pchilik bir vaqtning o‘zida ishlayotgan, katta quvvat talab qiluvchi bir nechta "dasturlar" bilan yashaydi. Ular diqqatini jamlay olmasligi ajablanarli emas.
Ularning diqqati o‘tmishdagi afsuslanarli xatolar, kelajakdagi stressli vazifalar, bulardan qochish uchun ko‘ngilxushlikka bo‘lgan istaklar va bajarilishi kerak bo‘lgan-u, ammo unutilgan "ochiq qolgan vazifalar halqasi" (axlatni olib chiqishni unutgan yigitlar, gapim sizlarga tegishli) o‘rtasida bo‘linib ketgan.

Chalg‘ituvchi narsalar ro‘yxati shu tarzda davom etaveradi va xavf aynan shunda.

Agar entropiya nimaligini tushunsangiz, shuni ham anglaysizki, hayotingizda hech narsa qilmaslik — uni faqat yanada tartibsiz va og‘ir holatga keltiradi.
Siz bir xil holatda turmaysiz. Siz harakat qilmasdan turib ham o‘zingizni yanada chuqurroq botqoqqa botirasiz.

Yaxshi hayot o‘z maqsadlaringiz sari izchil harakatni talab qiladi. Siz bu hisni bilasiz. Hamma narsa o‘z o‘rniga tushib, huzur bag‘ishlaydigan ish jarayoniga sho‘ng‘ib ketgan paytingizdagi holat. Men sizga buni qanday qilib qayta hosil qilishni ko‘rsatmoqchiman.

Entropiya, qiziqqanlar uchun aytganda, fizikaning eng asosiy tamoyillaridan biridir. Oddiy qilib tushuntirganda, narsalarning tartibli bo‘lishidan ko‘ra tartibsiz bo‘lish ehtimoli (usullari) ancha ko‘p, shuning uchun tizimlar tabiiy ravishda tartibsizlikka va ko‘pincha yanada xaos (betartiblik) holatiga intiladi. Narsalarni tartibli saqlash uchun energiya sarflash talab etiladi.

Hayotiy misol keltiradigan bo‘lsak: agar siz kitob javoningizni tartibda saqlash uchun kuch sarflamasangiz, kitoblar uyingizning har bir burchagida, do‘stingizning uyida va o‘zingiz xayolingizga ham keltirmagan joylarda paydo bo‘lib qoladi. Javoningizni tartibga solmasdan qancha uzoq yursangiz, oxir-oqibat bunga qaror qilganingizda, shuncha ko‘p kuch sarflashga to‘g‘ri keladi.

Bundan tashqari, agar xonangizni yig‘ishtirishga hafsala qilmasangiz, u asta-sekin tartibsizlanib boraveradi. Oqibatda, ishga kiyadigan yaxshi paypoqlaringiz o‘tgan haftadan qolgan pitsa qutisi ostida qolib ketgani uchun ishga kechikasiz.

Ruhiy entropiya (yoki aqlning tartibsizlikka moyilligi) diqqat va chalg‘ituvchi omillarga nazar solishda foydali o‘xshatish (metafora) bo‘lishi mumkin.
Bu ijodkorlik uchun foydali bo‘lishi mumkin — buni biz yaxshiroq kun tartibi haqida gaplashganimizda o‘rganamiz — ammo gap diqqatni jamlab ishlash haqida ketganda, nega bitta narsaga butun vujudingiz bilan kirishib ketolmasligingiz sababi kundek ravshan.
Sizda aniqlik yo‘qligi uchun ham samarali emassiz.

Sizda aniqlik yo‘q, chunki siz diqqatingizni biror chalg‘ituvchi narsaga og‘ishiga yo‘l qo‘yasiz va ko‘z ochib yumguncha, aqlingiz xuddi talabalar bazmi tugagan paytga o‘xshab qoladi. Hamma yoqda odamlar hushidan ketib yotibdi va siz tozalashni nimadan boshlashni ham bilmay qolasiz.
Yaxshi tomoni shundaki, yechim oddiy, ammo juda kuchli.

Maqolaning ikkinchi qismini mana bu havola orqali o'qing: 

small_G-90x0iW0AAZbsK.jfif

thumbnail_G-90x0iW0AAZbsK.jfif

G-90x0iW0AAZbsK.jfif

II – Aql bovar qilmas diqqatni istagan vaqtda qanday yoqish mumkin

Maqolaning 1-qismini mana bu yerdan o'qing.

Aniqlik, muhimlik va shoshilinchlik. Bular chalg‘ituvchi narsalarning ongingizga suqilib kirishiga to‘sqinlik qiluvchi hal qiluvchi tarkibiy qismlardir. Chuqur diqqat bilan ishlash uchun aynan shu talablar zarur.

G-9uPTYXYAEh5O4.png

Aniqlikka erishish uchun siz yangilik bo‘la oladigan darajada qiyin vazifani tanlashingiz lozim. Agar bu vazifa sizga haddan tashqari og‘irlik qilsa, uni o‘zingizga aniq va tushunarli bo‘lgan kichik maqsadlarga bo‘lib chiqishingiz kerak. So‘ngra ularni bajarib, asosiy vazifa sari harakatni davom ettirish imkonini beruvchi ko‘nikmaga ega bo‘lasiz.

Biror narsani muhim deb topish uchun esa: (1) ushbu maqsadga erishmasangiz hayotingiz qayerga borib qolishini va (2) maqsadga erishgan taqdiringizda salohiyatingiz qanday bo‘lishini to‘liq tushunib yetishingiz kerak.

Shoshilinchlik – bu ishni keyinroq emas, aynan hozir o‘tirib bajarishga undaydigan kuchdir, ammo biz bularning barchasi uchun aniq qoidalarni (protokolni) bir necha paragrafdan keyin muhokama qilamiz.

"Oqim" (flow) holatiga, ya’ni eng a’lo darajadagi ishchanlik holatiga erishishning eng oddiy formulasi – bu zimmangizga olayotgan qiyinchilik darajasi sizning mahoratingizdan ozgina yuqori bo‘lishini ta’minlashdir.

Agar maqsad qo‘ygan talab sizning malakangizdan ancha yuqori bo‘lsa, sizda xavotir paydo bo‘ladi. Agar talab juda past bo‘lsa, zerikasiz. Video o‘yinlarda 1-darajada bo‘la turib, 100-darajali personajga qarshi jang qilmaysiz-ku. Bu qiziq bo‘lmasligi aniq.

Ishdasiz, deb tasavvur qiling. Ish bir xil, takrorlanuvchi va sizni zarracha ham sinovdan o‘tkazmaydi. Zerikasiz, bu zerikish esa e’tiborni faqat o‘z xohishlaringizga qaratishga olib keladi. Diqqatingiz bo‘linadi va bundan ko‘ra yaxshiroq narsalar bilan shug‘ullanish mumkinligi haqida o‘ylay boshlaysiz.

Endi esa ming kishi oldida nutq so‘zlashga majbur bo‘lganingizni tasavvur qiling. Oldindan tayyorgarlik ko‘rmagansiz. Bu juda og‘ir yuk, shuning uchun xavotirga tushasiz. Bu xavotir o‘zingizni haddan tashqari nazorat qilishga (tortinchoqlikka) olib keladi. Diqqatingiz ichki dunyongizga qaratiladi va aqlingiz yetarli darajada yaxshi emasligingiz haqidagi salbiy fikrlar bilan to‘lib-toshadi.

Ammo bular har doim ham yomon narsa emas.

Ular faqat diqqatni jamlashga urinayotganingizda sizga dushman bo‘ladi. Gap shundaki... Odamlar o‘zlari orzu qilgan hayotni yaratadigan vazifalarga e’tibor qaratishmayapti. Ular "bajarish rejimi"da (hayotingizni o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan g‘oya yoki imkoniyatlarni ilg‘ashga to‘sqinlik qiluvchi tor doiradagi stress holatida) qotib qolishgan. Agar samarali ishlamasalar, o‘zlarini keraksiz his qilishadi, chunki jamiyat ularni samaradorlik – eng oliy qadriyat ekanligiga ishontirib qo‘ygan.

Aslida, zerikish – yangilik sari ochilgan eshik bo‘lishi mumkin. Xavotir esa – yuksak ijodkorlik uchun sizga kerak bo‘lgan xaos (betartiblik) bo‘lishi mumkin.

Xonada yolg‘iz o‘tira olmasligingiz, katta ehtimol bilan, aksariyat muammolaringizning manbaidir.

Xo‘sh, nima yetishmayapti? Javob shundaki, hamma haddan tashqari ko‘p ishlaydi.

III – Yuqori muvaffaqiyatga erishgan ijodkorlarning kun tartibi

•	Tushdan keyin miyangizni kitoblar, o‘rganish va muloqot bilan to‘ldiring.

•	Uyqudan oldin kundalik yozish, rejalashtirish va meditatsiya orqali miyangizni bo‘shating.

•	Ertalab miyangizdan yaratish, natija ko‘rsatish va diqqatni jamlash uchun foydalaning.

Menda har doim G‘arb ishlash madaniyatiga nisbatan qandaydir toqat qila olmaslik hissi bo‘lgan. Haftasiga 80 soatlik ish. Yuqori bosimli muhitlar. Dam olish va tiklanish uchun vaqtning kamligi.

Bu menga hech qachon "to‘g‘ri" tuyulmagan. Bu mexanik. Robotlarga xos. Ruhsiz edi. Nega endi men o‘zim yoqtirmagan odamlar uchun, o‘zim yoqtirmagan ish ustida ishlashim kerak, holbuki, harakatlarim kelajagimga hissa qo‘shmasligini bilib turibman? Chunki, agar ular hissa qo‘shganida edi, menda ishlash bilan muammo bo‘lmasdi, chunki bu ishdek tuyulmasdi.

Ko‘pchilik haddan tashqari ko‘p ishlashni sharaf belgisi sifatida ko‘kragiga taqib yuradi. Ammo biz aslida eslab qoladigan san’atkorlar, ijodkorlar va kashfiyotchilar bu xayoliy poygada qatnashmaydilar.

Masalan, qadimgi yunonlar dam olishga in’om sifatida qarashgan. Bu sivilizatsiyalashgan hayotning cho‘qqisi edi. Deyarli har bir qadimgi jamiyat yaxshi hayot uchun mehnat ham, dam olish ham zarurligini tan olgan. Biri yashash uchun vosita bersa, boshqasi hayotga mazmun bag‘ishlagan. Sanoatlashuv davrigacha 9 dan 5 gacha ishlash degan tushuncha umuman bo‘lmagan va hozir biz hayotimizni boshqacha tasavvur qilolmaymiz. Ungacha ko‘pchilik o‘zi uchun ishlaydigan dehqonlar va hunarmandlar bo‘lgan. Ular o‘z ishlarini o‘zlari boshqargan. Sun’iy intellekt ishlarni avtomatlashtirishni tezlashtirishda davom etar ekan, bu har bir kishi qabul qilishi kerak bo‘lgan hal qiluvchi qaror bo‘lib qoladi.

Yuqori muvaffaqiyatga erishgan ijodkorlarning hayot tarzini tahlil qilganimizda, xuddi shu qonuniyatni ko‘ramiz.

G-9u93RawAA9Xjs.jfif

Ular kuniga 16 soat tinimsiz mehnat qilishmagan (to‘g‘ri, ba’zida shunday qilishgan, lekin bu majbur bo‘lganliklari uchun emas, o‘zlari tanlaganliklari uchun edi — bu o‘rtada katta farq bor).

Aslida, ularning vaqtining ko‘p qismi hordiq chiqarish bilan o‘tgan, shunga qaramay, ular jamiyatga bugungi hayotimizga ta’sir ko‘rsatgan eng muhim g‘oyalarni taqdim etishgan. Ular hovuz bo‘yida dam olishgan, tennis o‘ynashgan yoki Apple kampusi hududida u yoqdan-bu yoqqa yurishgan, chunki ular dam olish paytida miyada nimalar sodir bo‘lishini tushungan sanoqli insonlardan edi.

Ularning eng yaxshi "ishi" aynan o‘sha paytda bajarilgan.

(Aytgancha, men "dam olish" deganda ko‘pikli vannalar va sharobni nazarda tutmayapman. Ko‘pchilik o‘zlari nafratlanadigan hayotdan qochish uchun arzon ko‘ngilxushliklardan foydalanadi va buni dam olish deb ataydi.)

Dam olish diqqat ichkariga qaratilganda sodir bo‘ladi.

Tashqi vazifalarga diqqat qaratishni to‘xtatganingizda, miyangiz avtomatik ravishda vizual fikrlash va ijodkorlik bilan bog‘liq sohalarni ulaydigan "Passiv rejim tarmog‘i"ga (Default Mode Network) o‘tadi.

Qizig‘i shundaki, ushbu rejimda miyamiz unchalik kam energiya sarflamaydi. Ya’ni, siz dam olayotgan paytingizda ham miyangiz ishlayotgan bo‘ladi, o‘zi ham qattiq ishlayotgan bo‘ladi. Bu muvaffaqiyatli ijodkorlarning siridir. Ular o‘zlari uchun dam olish vaqtini ajratib olishadi, chunki jamiyat buni ularga shunchaki berib qo‘ymaydi, va shunda miyalarida tezda yozib olish mumkin bo‘lgan g‘oyalar chaqnaydi.

Keyin esa, chuqur diqqat bilan ishlash vaqti kelganda, ular ushbu g‘oyalarni o‘zlari istagan kelajakka yetaklaydigan ahamiyatli loyihaga tatbiq etish orqali hayotga ko‘chirishadi.

Shunday qilib, eng yaxshi kun tartibi siz tinglagan so‘nggi podkastdan kelib chiqmaydi. U 3 ta mashg‘ulotdan iborat bo‘ladi.

•	Aqlingizni to‘ldiradigan – sizga maqsadlaringiz yo‘lida qo‘llay oladigan bilim, g‘oyalar va yangi manbalar kerak. Bu ichki motivatsiyaga olib keladi.

•	Aqlingizni bo‘shatadigan – siz fikrlar va foydali g‘oyalarning tartibsiz girdobida qolib ketishni istamaysiz. Bu hech qanday siljish bo‘lmasligining ayni sababidir. Narsalarni yozib boring.

•	Aqlingizdan foydalanadigan – sizga kuch-g‘ayratingizni jamlash uchun biror vosita kerak. Loyiha. Biznes. Bilim va g‘oyalaringizni tatbiq eta oladigan o‘zingizga tegishli biror narsa.

Biz oxirgisini muhokama qilamiz, toki siz chuqur diqqat bilan ishlash holatiga kira oling, lekin hozircha, dam olishingizga ijozat beraman, chunki aynan shu narsa ishingizni salmoqli qiladi.

Sayrga chiqing. Bir kunga tabiat qo‘yniga (o‘rmonga) boring. Yon daftarni oling va yaxshiroq kelajakni tasavvur qiling.

Albatta, bularning bari chiroyli eshitiladi, lekin baribir nima qilishni bilmaydiganlarga yordam bermaydi. Va ayniqsa, yangi hayotga qadam qo‘yish uchun motivatsiyasi bo‘lmaganlarga umuman yordam bermaydi.

IV – Agar hayotingiz o‘zgarishini istasangiz, keskin choralar ko‘rishingiz kerak

Hayotimda aniq-tiniq eslaydigan bir nechta lahzalar bor. Ular har doim bir xil ssenariy bo‘yicha kechgan.

Birinchidan, men hech qanday siljish bo‘lmayotganidan ichki zo‘riqishni his qilardim. Nimadir o‘zgarishi kerakligini bilardim.

Ikkinchidan, o‘sha zo‘riqish chidab bo‘lmas darajaga yetardi. Kelajakdagi o‘zimga pand berayotganimni bilardim.

Uchinchidan, men g‘oyib bo‘lardim. Hammasini noldan boshlardim. Hayotim bir zumda ag‘dar-to‘ntar bo‘lib ketgandek tuyulardi va men maqsad sari butkul sho‘ng‘ib ketadigan (o‘zimni bag‘ishlaydigan) davrga kirardim.

Men bu jarayonni tushunishni istadim va izlanishga tushdim. Mana, nimalarni aniqladim.

1) Keskinlik (ekstremal bo‘lish) miyangizni o‘zgartiradi

"Birga faollashgan neyronlar o‘zaro bog‘lanadi."

Bu — Xebb qonuni bo‘lib, neyroplastikaga oid neyropsixologik nazariyani umumlashtiruvchi mashhur iboradir.

Neyroplastika, xabaringiz bo‘lsa kerak, bu — miyaning butun umr davomida yangi neyron aloqalarni hosil qilish orqali o‘zini qayta sozlash qobiliyatidir. Miyangiz qotib qolgan va o‘zgarmas narsa emas. U tajribalaringiz, fikrlaringiz va harakatlaringizga qarab moslashishi, o‘rganishi va o‘zgarishi mumkin.

Hayotingizni o‘zgartirishda keskin bo‘lish bu jarayonni tezlashtirishga yordam beradi.

Odamlar "hamma gap barqarorlikda (doimiylikda)" deb jar solishadi. Bu to‘g‘ri, chunki takrorlash izchil harakatlar orqali neyron yo‘llarini mustahkamlaydi, lekin biz undan ham uzoqroqqa borishimiz mumkin.

Yangilik va qiyinchiliklar neyroplastikani yanada kuchliroq rag‘batlantiradi.

Shunday ekan, qachonki siz bor kuchingiz bilan maqsad sari intilib, o‘zingizni "o‘zgartirsangiz", miyangizni tezda moslashadigan va bu holatni yangi standartga (odatiy holatga) aylantirishga yordam beradigan muhitga qo‘ygan bo‘lasiz.

2) Shiddat va butkul berilish neyrokimyoviy "kokteyl" hosil qiladi

Ko‘pchilik tashqi motivatsiyani izlagani uchun bir xil qolipga tushib qoladi. Ammo ushbu mavzu doirasida biror narsaga butkul berilgan bo‘lsangiz, siz ichki motivatsiyadan kuch olasiz.

Ularning har biri ustma-ust tushib, bir-birini kuchaytiradi va ma’lum darajadagi "oqim" (flow) holatini (eng maqbul tajriba yoki eng huzurbaxsh ruhiy holatlardan biri) saqlab turadi:

– Noma’lumni tadqiq qilish, o‘zgarishni o‘rganish va bilimdagi bo‘shliqlarni to‘ldirish istagi. Bu yangilikdan olinadigan "yaxshi" dofamin va o‘rganishga tayyorgarlik ko‘rish uchun diqqatni kuchaytiradigan noradrenalin ishlab chiqarilishiga olib keladi.

 – Hayotingizni o‘zgartirishga imkon beradigan yo‘lga nisbatan kuchli shijoat paydo bo‘ladi. Bu yanada ko‘proq "yaxshi" dofamin va noradrenalin hosil bo‘lishiga olib keladi.

 – Harakatlaringiz o‘zingizdan kattaroq bir narsaga hissa qo‘shayotgani hissi. Maqsadlarga erishish xulq-atvorni mustahkamlovchi ko‘proq dofamin ajralishiga sabab bo‘ladi. Serotonin — ahamiyatlilik va daxldorlik hissidan, oksitotsin esa — bog‘liqlikdan kelib chiqadi.

 – O‘z hayotingiz va ishingizni o‘zingiz boshqarish istagi. Tanlovlar, harakatlar va muhitni nazorat qilish. Bu yana ko‘proq dofamin ishlab chiqarilishiga va kortizol (qolipga solingandek his qilishdan kelib chiqadigan stress) kamayishiga olib keladi, bu esa ijodiy qarorlar qabul qilishga imkon beradi.

 – O‘rganish va o‘sish jarayonining o‘zi mukofotdir. Bu sizni o‘yinda ushlab turadigan barqaror "yaxshi" dofaminga olib keladi.

Siz qiziquvchanlik va tajribalar bilan boshlaysiz, to sizni ichkariroqqa tortadigan bitta narsani topmaguningizcha.

Yetarlicha kuch sarflaganingizdan keyingina maqsadingizga nisbatan ishtiyoq paydo bo‘ladi. Siz shunchaki ishtiyoqni tanlab olmaysiz.

Siz o‘sha ishtiyoqni o‘zingizdan buyukroq narsaga — oliy maqsadga bog‘laysiz.

Siz odatiy yo‘ldan chiqib ketasiz va ko‘pincha tadbirkorlik orqali mustaqil bo‘lish hamda o‘z ishingizni boshqarish ko‘nikmasini egallaysiz.

Siz sayoz sabablardan (pul ishlash va h.k.) falsafiy mahorat hissiga o‘tasiz, bu esa sizga o‘yinda qolish imkonini beradi.

Bularning barchasi qanday ishlashini biz ularni kundalik "diqqatni jamlab ishlash" vaqtiga kiritganimizda tushunib olasiz.

3) Miyangiz voqelikni siz butkul berilgan narsangizga qarab saralaydi


O‘zini "omadsiz toifa" deb hisoblaydigan inson, barcha ezgu niyatlari yoki iroda kuchiga qaramay, hatto imkoniyat oyog‘i ostida yotgan bo‘lsa ham, baribir muvaffaqiyatsizlikka uchrash yo‘lini topadi. O‘zini adolatsizlik qurboni, "azob chekish uchun tug‘ilgan" deb hisoblaydigan kishi esa, o‘z fikrlarini tasdiqlovchi vaziyatlarni doimo topaveradi.

Sizning miyangiz "ahamiyatlilik tarmog‘i" (salience network) asosida ishlaydi. Ya’ni, nima eng ko‘p dofamin bersa, o‘sha narsa eng muhimga aylanadi.
Ajdodlarimiz uchun yagona maqsad — nasl qoldirish va omon qolish edi. Ular uchun aynan shu narsalar muhim bo‘lgan. Ularning ongi yog‘, shakar yoki tuz kabi tanqis resurslarni payqashga moslashgan edi.

Bugungi dunyoda esa korporatsiyalar va ijtimoiy tarmoq kompaniyalari miyamizning ushbu qismini "o‘g‘irlab" olishdi. Raqamli yog‘, shakar va tuz. Ular bu mexanizm qanday ishlashini tinimsiz o‘rganishdi va sizni o‘z platformalarida ushlab turish uchun uni qurolga aylantirishdi.

Bu biz hozir ichida turgan "arzon dofamin epidemiyasi"ga olib keldi.

Ilgari miyamiz bizga yashab qolish va rivojlanish imkonini beradigan resurslarni ko‘rsatib turardi, ammo hozir chalg‘ituvchi omillar shunchalik ko‘pki, biz hech qanday mazmunga ega bo‘lmagan ulkan "bo‘shliq pufagi" ichiga tushib qoldik. Agar biz bu vaziyatdan keskin uzilib chiqmasak va o‘zimiz tanlagan maqsadga butun diqqatimizni qaratmasak, hayotimiz faqat yomonlashib boraveradi.

Keyinchalik, o‘sha maqsadga butun borlig‘ingiz bilan berilganingizda, aqlingiz tiklana boshlaydi va yangi paydo bo‘lgan qiziquvchanligingiz sizni o‘zingizga xos muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo‘lgan bilim, ko‘nikma va harakatlar sari yetaklaydi.

Bu esa bizni ushbu samarani maksimal darajaga ko‘tarish uchun hayotni qanday tashkil qilish kerakligi mavzusiga olib keladi.

- Asosiy

- Biz haqimizda

Gutenberg nashriyot uyi qanday nashriyot?

Gutenberg nashriyot uyi qanday nashriyot?

Kitoblar

HBR's 10 Must Reads: Strategiya

HBR's 10 Must Reads: Yetakchilik

HBR's 10 Must Reads: Kadrlarni boshqarish

Venchur zehniyati

Phil Knight: Pyabzal sotuvchi (Shoe Dog)

Bookipedia

Butun hayotingizni 1 soat ichida qanday qilib izga tushirish mumkin? (2-qism)

Butun hayotingizni 1 soat ichida qanday qilib izga tushirish mumkin? (1-qism)

Ilya Strebulaev darslaridan xulosalar (2-qism): VENCHUR KAPITAL

Mualliflar, adiblarva ijodkorlarBarchasi

Alex Dang

Ilya Strebulaev

Phil Knight

Donolar nima deydi?